De stille generatie

P1030089

Wat was precies de invloed van de tijd waarin mijn moeder opgroeide?  Interessant om te zien wat het verhaal van haar generatie is. Een generatie is (sociologisch gezien) een leeftijdsgroep van ongeveer 15 jaar die door de ontwikkelingen in de maatschappij gezamenlijke kenmerken ontwikkelt die individuele verschillen overstijgen.

De generatie van mijn moeder, de stille generatie, is momenteel letterlijk aan het uitsterven.  Mijn moeder zou 92 zijn en zat daarmee in de voorhoede van deze generatie. Geboren tussen ca. 1925 en 1940 groeide de stille generatie op tegen een achtergrond van crisis en later oorlog. Het ging in die jaren om het vervullen van primaire levensbehoeften en overleven. Kinderen moesten zichzelf vermaken, de ‘zwaarte’ van de wereld stond centraal. De gezagsverhoudingen  waren duidelijk, zowel in het gezin als in de buitenwereld. Er werd geleefd binnen de maatschappelijke en religieuze zuilen waar de samenleving uit bestond.

Na de oorlog kwam er een omslag. De tijd van wederopbouw bracht volop werk. Het was hard werken voor een lage beloning maar het gemeenschappelijk doel maakte dat deze generatie zich moeiteloos voegde naar wat er nodig was. En zo werd de stille generatie een generatie met het vermogen zich aan te passen en zich bescheiden op te stellen.  Ze was dienstbaar en bereidwillig en werd beloond door een versnellende economie in de jaren vijftig die veel nieuwe ontwikkelingen met zich meebracht. Een zonnige toekomst gloorde.

In het eigen gezin zette de stille generatie de traditionele rollen voort maar meer geld en vrije tijd gaven hoe dan ook een andere vorm van gezinsleven. Er waren de eerste vakanties en activiteiten met de kinderen. Ook ontstond er een nieuw perspectief op opvoeden en de kinderen zelf. Ouders  hadden de kans om hun kinderen iets te geven dat zij hadden gemist en genoten er zelf van. Voor het eerst werden ouders vrienden met hun kinderen en was er van een generatiekloof steeds minder sprake.

De protesten van de jaren zestig ging aan deze generatie voorbij. Alles was beter geworden dus waarom zouden zij protesteren? In de samenleving was een groeiende vrijheid op vele gebieden. Emancipatie voor de vrouw leidde ertoe dat vele vrouwen vaak op latere leeftijd weer de arbeidsmarkt opgingen. Ook werd steeds vaker voor echtscheiding gekozen als oplossing voor slecht lopende huwelijken.

Mijn moeder past heel goed in dit generatieverhaal. De meest prangende vraag die ik hierbij heb is waarom ze nooit meer is gaan werken. Dat had haar financiële onafhankelijkheid opgeleverd, hetgeen ze goed had kunnen gebruiken bij de echtscheiding die ongewild op haar pad kwam. Ik kan het niet anders verklaren dan dat ze door een laat huwelijk en het door de woningnood nog later kinderen krijgen al rond de vijftig was toen wij zelfredzaam waren en zij haar handen vrij kreeg. Ze lijkt zo de boot te hebben gemist. En het zal ook een kwestie van karakter zijn geweest, van gebrek aan optimisme en doorzettingsvermogen, van geloof in eigen kunnen misschien om op latere leeftijd alsnog een baan te kunnen bemachtigen. In elk geval is het achteraf gezien spijtig dat ze die kans niet heeft kunnen grijpen. Het had haar veel kracht en levenslust kunnen opleveren.

Bron: De generatiecrisis, Van Dijk/Crul/Tielen

 

Hoe ken ik haar (niet)?

Het is een simpele oefening: schrijf in de linkerkolom de eigenschappen van een persoon op wie je een karakter in je boek wilt baseren en in de rechterkolom de kenmerken die je zou aanpassen voor je verhaal. Je denkt dat je weinig mensen beter kent dan je moeder maar hoe confronterend is het dat ik na een paar kenmerken al stil val. Wat een eendimensionaal beeld heb ik van haar! Ik heb me al vaak gerealiseerd dat ik veel minder van haar weet dan ik nu zou willen. In de loop van de tijd ben ik zoveel dingen tegen gekomen waarbij ik me afvroeg hoe zij dat ervaren heeft. Vragen over de keuzes die zij in het leven gemaakt heeft. En gewoon hoe het vroeger was. Dat laatste vertelde ze overigens best vaak maar helaas was ik nog een ongeïnteresseerde puber en sloeg ik de verhalen niet op. Too much information, in die tijd. En toen ik zover was dat het mij wel interesseerde was zij er niet meer.

Nu ik over haar wil schrijven is er een gat in de tijd. Tegelijkertijd is dat ook het mysterie. Hoe is ze gevormd, geworden tot wie ze was? Een onzekere en meestal ongelukkige vrouw, behoorlijk intelligent maar niet in staat haar lot in eigen hand te nemen. Het leven overkwam haar, ze was er lange tijd heel boos op. Was het de tijd waarin ze leefde, haar omgeving of haar karakter? Hoe zou ze geweest zijn als ze nu was opgegroeid, in de tijd van mijn dochters?

Ik kijk naar haar foto’s en zoek de puzzelstukjes bij elkaar. Ik heb nog geen idee hoe ik het ga doen maar het is iets dat er al heel lang zit. Het gevoel over haar te moeten schrijven, al is er op het oog helemaal niet zo veel. Ik ga op weg ….

levensverhaal

Asta’s ogen

Verhaal ‘Asta’s ogen’ is het verhaal familieverhaal Asta's ogenvan de eigen schoonfamilie van de auteur. Een Indo-familie die ‘vanwege omstandigheden’ – zo verklaarden de repatrianten vroeger hun aanwezigheid in het door hun zo aanbeden moederland – na de Tweede Wereldoorlog Indonesië voor Nederland verruilden. Asta is het vrouwelijke hoofd van de familie, van wie het de grootste zorg is om haar acht kinderen een toekomst te geven in Nederland. Het is ook het verhaal van de doorsnee Indo waarin als een rode draad het van-gemengd-bloed-zijn een belangrijke rol speelt. Heel herkenbaar zijn de karakters; die van Asta als hoofd van de familie in het bijzonder. Een literair non-fictie boek, goed opgebouwd, in een vlotte stijl, in helder Nederlands en heel herkenbaar. De auteur – freelance journaliste – heeft zich goed gedocumenteerd en haar boek is dan ook zeer authentiek te noemen (NBD/Biblion recensie).

Eyeopener Voor mij was het boek echt een eyeopener voor het drama dat de Indo’s hebben meegemaakt, zowel destijds in Indië als hier in Nederland. In mijn herinnering werden aan het onderwerp slechts enkele alinea’s in mijn geschiedenisboek gewijd en in mijn historisch besef is het altijd een soort van blinde vlek gebleven. Mede door de betrekkelijke vaagheid die de voorgaande generaties ook lieten bestaan over het onderwerp, waarschijnlijk uit schaamte bij hen die het besef wél hadden.

Drama Eerst door dit verhaal heb ik van binnenuit gezien en gevoeld hoe verschrikkelijk het was voor de mensen die dit overkwam, en dat voor enkele honderdduizenden! Hoe zij zich gevoeld hebben bij aankomst in Nederland, hoe ze hun familie en land moesten missen maar er soms ook niets meer mee te maken willen hebben. En hoe ze hier uiteindelijk wortelen en deel zijn geworden van onze samenleving met of zonder behoud van eigen tradities.

Kracht Ook dit is de kracht van persoonlijke en levensverhalen. Ze laten zien wat de impact is van bijvoorbeeld historische gebeurtenissen en hoe mensen omgaan met zaken die behoren tot de universele levensloop. We kunnen ons verbazen, met hen meevoelen en ervan leren. Mede daarom lees ik ze zo graag.

Waar ik vandaan kom

Het wonder van Eindhoven – Arno Kantelberg

Kale  nieuwbouw Waardevol Het wonder van Eindhovenom een boek te lezen over de plaats waar je bent opgegroeid. En zeker over deze plaats.  Tot voor kort leverde het vaak een meewarige blik op. Eindhoven, ach ja. Uitgegroeid dorp zonder sfeer, kale nieuwbouw zonder werkelijk hart. Niets om jaloers op te zijn. Maar dat is nu definitief veranderd. Lees verder

En zij die na ons komen – Truska Bast

En zij die na ons komenIn En zij die na ons komen volgen we vier generaties in drie families gedurende ongeveer een eeuw. Ieder hoofdstuk heeft een andere hoofdpersoon en via deze hoofdpersoon volg je ook de andere familieleden. Zo worden de ontwikkelingen in de verschillende levens aan elkaar gelinkt tot een complete familiegeschiedenis. Er komen wel heel wat namen voorbij en het is goed dat voor in het boek de stambomen van de drie families zijn opgenomen, zodat je even snel kunt opzoeken hoe het ook al weer zit.

Mooi vind ik dat er via deze individuele levens en gebeurtenissen naast de familiegeschiedenissen ook een mooi en herkenbaar tijdsbeeld ontstaat. Het boek is dan ook geschreven in opdracht van het NIDI (Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut). In de loop van de beschreven eeuw zijn gewoonten, normen en waarden flink veranderd. Voor een ieder vormt daarom het boek een achtergrond waartegen je je eigen levensloop af kunt zetten.

Van de bomen en het bos

Het leven wordt voorwaarts geleefd maar achterwaarts begrepen.

Dit mooie citaat is van Søren van de bomen en het bosKierkegaard. En als je denkt dat je er niets mee hebt: we smullen er allemaal van. Het is mede de reden dat programma’s als Memories, De Reünie en Het mooiste meisje van de klas het zo goed doen. We kijken er graag naar omdat we zien waar het leven je langs en naar toe kan leiden. Bij een tv-programma nog lekker veilig ook, want het gaat over het lief en leed van een ander. En intussen denken we natuurlijk wel aan dat van onszelf.

Met ons eigen leven is het net als met de bomen en het bos: de dagelijkse dingen maken het soms lastig om te zien waar je op lange termijn gezien mee bezig bent. Afstand nemen van die bomen helpt om het bos en de weg daardoorheen weer in beeld te krijgen. En behoefte aan visie hebben we immers allemaal van tijd tot tijd.

Klik hier om te zien wat wij je kunnen bieden hierbij.